Na een aanhouding kan een verdachte niet zomaar onbeperkt worden vastgehouden. In Nederland gelden strikte regels voor hoe lang iemand zonder veroordeling van zijn vrijheid mag worden beroofd. Wanneer een verdachte tijdens het strafrechtelijk onderzoek langer vast blijft zitten, kan sprake zijn van voorlopige hechtenis.

Voorlopige hechtenis betekent dat iemand vastzit terwijl nog niet definitief is vastgesteld dat hij of zij schuldig is. De verdachte kan uiteindelijk worden vrijgesproken. Daarom zijn er wettelijke voorwaarden en beslissen rechters over het langer voortduren van de hechtenis.

Van aanhouding naar voorlopige hechtenis

Na een aanhouding kan de politie een verdachte voor onderzoek ophouden. Als meer tijd nodig is, kan onder voorwaarden inverzekeringstelling volgen.

Daarna kan de officier van justitie de rechter-commissaris vragen om de verdachte langer vast te houden. Vanaf dat moment komen verschillende vormen van voorlopige hechtenis in beeld.

Bewaring

De eerste fase van voorlopige hechtenis is de bewaring. De rechter-commissaris beslist of hiervoor voldoende wettelijke redenen bestaan.

Bewaring kan maximaal veertien dagen duren. De verdachte kan gedurende deze periode bijvoorbeeld in een huis van bewaring verblijven.

Gevangenhouding

Als het Openbaar Ministerie vindt dat de verdachte na de bewaring nog langer moet vastzitten, kan het de raadkamer van de rechtbank om gevangenhouding vragen.

De rechtbank beoordeelt opnieuw of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. Gevangenhouding kan voor maximaal negentig dagen worden bevolen.

Daarna kan de voorlopige hechtenis onder omstandigheden tijdens de behandeling van de strafzaak voortduren.

Wanneer mag iemand voorlopig worden vastgehouden?

Voorlopige hechtenis is niet bij iedere verdenking toegestaan. De verdenking moet betrekking hebben op een strafbaar feit waarvoor de wet voorlopige hechtenis toestaat. Daarnaast moeten er ernstige bezwaren tegen de verdachte bestaan.

Dat betekent dat er meer moet zijn dan alleen een gewone verdenking: er moeten voldoende concrete aanwijzingen zijn dat de verdachte bij het strafbare feit betrokken is geweest.

Ook moet in beginsel sprake zijn van ten minste één wettelijke grond om iemand vast te houden.

Welke gronden zijn er?

Een rechter kan voorlopige hechtenis onder meer noodzakelijk vinden wanneer ernstig rekening moet worden gehouden met vluchtgevaar.

Ook kan het risico bestaan dat een verdachte opnieuw een ernstig strafbaar feit pleegt of het onderzoek probeert te beïnvloeden, bijvoorbeeld door getuigen te benaderen of bewijsmateriaal weg te maken.

Daarnaast kent de wet onder voorwaarden gronden die verband houden met ernstige feiten die grote maatschappelijke onrust veroorzaken.

De rechter moet per zaak beoordelen of een grond daadwerkelijk aanwezig is. Alleen de ernst van een verdenking betekent dus niet automatisch dat iemand tot de rechtszaak vast blijft zitten.

Voorlopige hechtenis kan worden geschorst

Een rechter kan besluiten de voorlopige hechtenis te schorsen. De verdachte komt dan vrij, maar moet zich aan bepaalde voorwaarden houden.

Dat kunnen bijvoorbeeld een meldplicht, contactverbod of andere voorwaarden zijn. Wanneer de verdachte zich daar niet aan houdt, kan de schorsing worden opgeheven en kan hij of zij opnieuw worden vastgezet.

Vrijlating betekent geen vrijspraak

Wanneer een verdachte tijdens het onderzoek wordt vrijgelaten, betekent dit niet dat de strafzaak voorbij is of dat de verdachte onschuldig is verklaard.

Het Openbaar Ministerie kan de verdachte nog steeds vervolgen. De rechter kan uiteindelijk tijdens de inhoudelijke behandeling tot een veroordeling komen.

Andersom betekent voorlopige hechtenis evenmin dat iemand schuldig is. Zolang geen definitieve veroordeling is uitgesproken, geldt de verdachte juridisch als onschuldig.

Tijd in voorarrest wordt verrekend

Wanneer een verdachte uiteindelijk een onvoorwaardelijke gevangenisstraf krijgt opgelegd, wordt de tijd die voorafgaand aan de veroordeling in voorarrest is doorgebracht in beginsel van die straf afgetrokken.

Iemand die bijvoorbeeld maanden in voorlopige hechtenis heeft gezeten, begint na de uitspraak dus niet automatisch opnieuw vanaf nul aan de opgelegde gevangenisstraf.

Waarom bestaat voorlopige hechtenis?

Voorlopige hechtenis kan nodig zijn om de samenleving en het strafrechtelijk onderzoek te beschermen. Tegelijkertijd is vrijheidsbeneming een zeer ingrijpende maatregel voor iemand die nog niet definitief is veroordeeld.

Daarom kunnen politie en Openbaar Ministerie niet zelfstandig bepalen dat een verdachte maandenlang vast blijft zitten. Op verschillende momenten vindt rechterlijke toetsing plaats.

Voorlopige hechtenis in het kort

Voorlopige hechtenis is het vasthouden van een verdachte voordat sprake is van een definitieve veroordeling. De eerste fase, de bewaring, duurt maximaal veertien dagen. Daarna kan de rechtbank onder voorwaarden gevangenhouding bevelen.

Voor het toepassen en voortzetten van voorlopige hechtenis gelden wettelijke voorwaarden. Een rechter beoordeelt of daar in een individuele strafzaak aan wordt voldaan.

Een verdachte in voorlopige hechtenis is nog niet veroordeeld. Dat onderscheid is belangrijk: voorlopige hechtenis is een maatregel tijdens de strafprocedure en geen straf op zichzelf.

The post Voorlopige hechtenis: wanneer blijft een verdachte vastzitten? first appeared on Misdaad Nederland.